شناسایی اکوتیپهای محلی عناب و تاسیس ژرم پلاسم درخت عناب


۱- اهمیت شناسایی ژنومهای مختلف عناب :

جستجو برای یافتن ژنومهای مختلف گیاهی مانند عناب وحفظ ، نگهداری و معرفی آن جهت جلوگیری از انقراض آن یکی از اساسی ترین و ابتدایی ترین امور در شناسایی و شناساندن ارقام و واریته های مختلف این گونه می باشد . معمولاً شناسایی در گونه های باغی به دلیل اینکه دامنه اقلیمی متنوعتری برای رویش دارد ، مشکلتر از محصولات زراعی می باشد . نمونه های اهلی و اصلاح نشده دارای صفات و خصوصیاتی می باشند که در گونه های اصلاح شده یافت نمی گردد و به همین علت است که باید این نمونه های وحشی جمع آوری شده و از صفات خوب آن جهت به کارگیری در امور اصلاح نژاد استفاده نمود .

۲- تأسیس ژرم پلاسم و جمع آوری ژنوم درخت عناب :

اولین حرکت علمی تحقیقاتی در خصوص بررسی ویژگیهای مرفولوژیکی و  فنولوژیکی درخت عناب توسط مرکز تحقیات کشاورزی و منابع طبیعی استان قم با جمع آوری پاجوشهای عناب از ۶ استان عناب خیز کشور و شامل ۳۱ اکوتیپ صورت گرفت که بعد از طی ۲ سال پاجوشهای جمع آوری شده در سه گروه مستقل خراسانی، اصفهانی و مازندرانی قرار گرفتند (توکلی نکو،۱۳۸۱).در سال ۱۳۸۷ مدیریت جهاد کشاورزی سربیشه به منظور بررسی ویژگیهای مرفولوژیکی، ژنتیکی، فنولوژیکی و فیزیولوژیکی نسبت به احداث یک کلکسیون عناب از ۸  استان کشور ، ۴  اکوتیپ عناب خیز خراسان جنوبی و۲ اکوتیپ عناب افغانی که از گذشته های دور در مناطق مرزی کاشت می شده است ، اقدام  کرد.

این اکوتیپها از میان ۸  استان عناب خیز کشور (استانهای  لرستان ، مازندران، گلستان، خراسان جنوبی و رضوی ، اصفهان  ، قم و فارس) جمع آوری و در محل مناسب کاشته شدند. برای انتخاب پایه های برتر از نقاط مذکور، در دو نوبت و بعد از مشورت با کارشناسان هر منطقه و استفاده از نظرات باغداران مجرب و صاحب نظر به تهیه پایه های برتر هر اکوتیپ به تعداد ۱۰ پاجوش اقدام شد. بعد از این مرحله در زمستان و فصل مناسب انتقال پاجوشها دوباره به این مناطق مراجعت و از درختان عنابی که از وضعیت بهتر تغذیه و هرس برخوردار بودند، پاجوشهای با کیفیت تا اندازه ۷۰ سانتیمتر تهیه شد. پاجوشها درون کیسه های پلاستیکی با خاک همان منطقه که از رطوبت کافی برخوردار بود تا ارتفاع ۵۰ سانتیمتر، به گونه ای که ریشه ها در مجاورت هوا قرار نگیرند، پرشد. این طرح ۵ ساله که تا سال ۱۳۹۲ ادامه می یابد( نگاره۷-۱۵)، سرانجام به بیان و معرفی ارقام عناب برای ایران، ارائه گزارش کاملی از ویژگیهای مرفولوژیکی ، فیزیولوژیکی و فنولوژیکی ، تهیه نسخه ژنتیکی عناب ایران ، شناسایی ژنوتیپهای برتر عناب برای تکثیر، شناسایی آفات و بیماریهای درخت عناب ،بررسی روشهای تکثیر درخت عناب و ریشه یابی بومی بودن عناب در ایران می پردازد.

در این طرح نسبت به تهیه چند پایه از چند نقطه در یک استان اقدام نشد. زیرا با درنظرگرفتن گزارش نهایی طرح شناسایی اکوتیپهای عناب ایران توسط مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی قم که اکوتیپها را به سه گروه تقسیم می کرد، دیگر نیازی به انجام این کار نبود. در هر استان به منظور یک گروه بندی اولیه از وضعیت اکوتیپهای برتر عناب بر اساس شکل ظاهری میوه تحقیقی صورت گرفت. برای نیل به این هدف در دو مرحله در فصل رویش یکی در زمان تشکیل میوه و دیگری در زمان  تغییر رنگ میوه به این مناطق مراجعت شد .

۳- شناسایی اکوتیپهای محلی عناب بر اساس شکل ظاهری میوه :

در زمینه شناسایی ژنومهای گیاهی در عناب تحقیق موثقی صورت نپذیرفته است که بتوان با استناد به آن ، به معرفی ارقام ایران پرداخت ، لذا در این خصوص مؤلف(غوث ،۱۳۸۵-۱۳۸۷) به شناسایی اکوتیپهای متعارف و  ارقام بومی بر اساس شکل ظاهری میوه در خراسان جنوبی که بیشترین سطح زیر کشت عناب ( بیش از ۹۰% ) را در سطح کشور  داراست و سایر استانهای عناب خیز پرداخت که برای نیل به این هدف مراحل ذیل طی گردیده است :

۱-شناسایی و مکان یابی مناطق عناب کاری در هر استان و شهرستانهای تابعه.

۲-تعیین روستاهای با گسترش بیشتر عناب.

۳-تعیین قدمت درخت کاری عناب در هر روستا و پیدا کردن قدیمی ترین درختان  عناب هر روستا به منظور به دست آوردن نمونه ها ی خالص تر .

۴-تهیه نمونه های متعارف از میوه عناب رسیده وارائه به باغداران مجرب و پیر و چوپانان ( به دلیل اینکه این افراد بیشتر از هرکسی در ارتفاعات و دشتها رفت و آمد داشته و به محیط آشنا هستند) برای به دست آوردن درختان عناب با میوه های متفاوت .

« 1 2 3 4»