گرده درخت عناب چسبناک و برای گرده افشانی باد در آن نقشی ندارد. حشرات فعالیت قابل توجهی در جذب شهد دارند.دانه گرده در  دمای18- تا 20- درجه سانتیگراد قابلیت زنده ماندن را از دست می دهد.پس از گرده افشانی ، موفقیت در لقاح بستگی به درصد زنده بودن دانه گرده و در پذیرش آن توسط کلاله دارد.

دانه گرده درمحیط کشت متوسط ساکارز می تواند شروع به رشد کند.جوانه زنی دانه گرده و افزایش طول لوله گرده با زیاد شدن غلظت ساکارز تا 10 ٪ و در محیط کشت متوسط 1 ٪ آگار افزایش و سپس در غلظت بالاتر کاهش یافت.با  افزودن 35 پی پی ام اسید بوریک به محیط کشت متوسط رشد لوله گرده افزایش یافت. یون گزارش داد که حداکثر جوانه زنی دانه گرده 37 تا 39 ٪  و بعد از24ساعت در دمای 25 تا30  درجه سانتیگراد و در محیط کشت 1 ٪ آگار حاوی ٪ 15 ساکارز بلافاصله پس از تلقیح به دست آمد. درصد جوانه زنی 24 ساعت پس از گلدهی کاهش یافت . شهد بیرون آمده در گلبرگ باز شده برای 16 تا 22 ساعت خاصیت چسبندگی دارد.

هورمونها ، مواد مغذی و آنزیمها در جوانه های گل به طور معنی داری با باروری دانه گرده در میان ارقام مختلف ، رابطه مثبت دارند. وجود سطوح بالای اتیلن ، اسید جیبرلیک و  زآتین در مراحل قبل از باز شدن گل تنها عامل مربوط به جوانه زدن کم دانه گرده در عناب می باشد.

لازم به ذكر است كه گرده افشاني در عناب توسط حشرات نيز صورت مي گيرد و در تك درختان عناب نيز محصول طبيعي به وجود مي آيد كه نشانه خود باروري اين درخت، نيز مي باشد . اکرمن در سال1961 گزارش داد که فعالیت حشرات از جمله زنبور عسل (زنبور sp.) مگس (مگس domestica) و زنبور زرد (herbaracus Polistes) که ازعوامل اصلی گرده افشانی در عناب هستند حداکثر در طول روز از ساعت  11 تا 15  ( Apis sp.), ( Musca domestica ), ( Polistes herbaracus ) .بود (5).گرده افشاني نقش بسيار مهمي در افزايش عملكرد و تلقيح گونه هاي باغي از جمله عناب را دارا مي باشدكه در ذیل به بحث درباره آن مي پردازيم ، نكته قابل تعمق و در واقع مهمترين دليل كمتر بودن توليد و مرغوبيت محصولات كشاورزي ،باغي  و دامي ما از حد استاندارد،  ناآگاهي كشاورزان از برخي اصول است ،اصولي كه اجراي آنها در بسياري از كشورها صدها سال پيش جزء لاينفك توليد كشاورزي آنها بوده است .يكي از اين اصول كه در باغداری كاربرد دارد استفاده از حشرات و بالاخص زنبور عسل و گرده افشاني باغات و نقش غير قابل انكار آن در افزايش عملكرد ميوه مي باشد .متأسفانه در كشور ما اگر از باغداران درباره نقش    زنبور عسل بپرسيد ممکن است برخی ناآگاهانه اظهار کنند زنبور عسل يك آفت است و باعث خرابي گلها و نابودي آنها مي شود، حال اينکه می دانیم اگر گرده افشاني و انتقال دانه گرده به خوبي صورت نگيرد ، ميوه اي توليد نخواهد شد.در بسیاری از گياهان عوامل مختلفي از قبيل انسان ، باد ، حشرات ، حيوانات و پرندگان مؤثر  در گرده افشاني مي باشد كه در این ميان نقش حشرات از بقیه عوامل گرده افشان مهمتر است و در میان حشرات، زنبور ها در حدود 70% گرده افشاني را انجام می دهند . لزوم ترويج وآموزش به باغداران به منظور اجاره كندو در فصل گلدهي و يا زنبورداري توسط باغدار از ضرورياتی است که در باغباني كشور مطرح مي شود . اگر چه به دليل عدم وجود آمار قطعي درباره نقش زنبور عسل در افزايش عملكرد در كشور هيچگونه عدد و آماري را نمي توان ارائه داد ،ولي اگر كمترين درصد را براي افزايش عملكرد در عناب در نظر بگيريم خواهيم ديدكه عملكرد افزايش يافته براي هر باغدار و سودآوري آن بعد از كندوگذاري و يا اجاره کندو ، بسيار بيشتر از زماني است كه عمليات كندوگذاري صورت نگرفته است . برای مثال اگر هزينه كندو داري در يكسال يك ميليون ريال باشد و حداقل عملكرد در هر هكتار يك باغ عناب 1781 كيلوگرم عناب باشد و حداقل افزايش عملكرد را بعد از كندوگذاري 15% در نظر بگيريم در حدود 267.15 كيلوگرم افزايش عملكرد خواهيم داشت و اگر قيمت فروش هر كيلو گرم عناب خشك را 31000 ريال داشته باشيم ، سود آوري بر اثر كندوگذاري دقيقاّ 281/8 ميليون ريال خواهد شد . لازم به ذکر است که یکی از مهمترین منابع درآمد در کشور یمن صادرات عسلی است که از گل عناب به دست می آید و به دوانی و جوردانی معروف می باشد و قیمت یک کیلوگرم  آن  در سال 1995 به بیش از 100 دلار آمریکا می رسیده است.(Anonymous،1995) . (نگاره 6-74 و نگاره 6-75).  لذا به راحتي به اهميت و لزوم وجود حشرات گرده افشان و بالاخص زنبور عسل در زمان گرده افشاني و تلقيح در باغات عناب مي توان پي برد.

« 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33»